Ταξιδεύουμε στο κουκλίστικο, μινιόν νησάκι κάτω από την Κέρκυρα και κάνουμε μια μεγάλη βουτιά στα δροσερά και πεντακάθαρα νερά του, αλλά και στον ιδιαίτερο... κόσμο του.

«Βάλε με λίγο στο κλίμα των εξωτικών Παξών». Κυριακή βράδυ, μόλις έχω γυρίσει, κουρασμένη, πεινασμένη, με δέρμα πουά από τα τσιμπήματα (κάθε εξωτικό μέρος έχει τα κουνούπια του, τα παξινά είναι ξεδιάντροπα). «Δύσκολα μου βάζεις...» Από πού να το πρωτοπιάσω; Οι Παξοί είναι ένα κουκλίστικο, μικρό νησί κάτω από την Κέρκυρα, καταπράσινο, γεμάτο ψηλές ελιές (ποικιλία διαφορετική από τη συνηθισμένη που φύτεψαν οι Ενετοί). Οι βασικές συνοικίες είναι ο Γάιος, ο Λογγός, η Λάκκα και τα Μαγαζιά και το υπόλοιπο νησί αποτελείται από μικροοικισμούς με οικογενειακά τοπωνύμια σε -άτικα, όπως Μπογδανάτικα, Βλαχοπουλάτικα, Ζενεμπισάτικα, Κλωνάτικα, Αντζουλάτικα. Κέντρο των Παξών είναι ο Γάιος (αν το διαβάσει Λακιώτης αυτό, μάλλον θα... ξινίσει· και όμως, είναι αλήθεια), ένα παραθαλάσσιο χωριό με κεραμόσπιτα και ατμοσφαιρικά νεοκλασικά ξεφτισμένου μπορντό και μαραζωμένης ώχρας.

Τι εντυπωσιακό έχει το νησί; Λιθόστρωτα, σκαλινάδες, παμπάλαιες στέρνες, την πορτοκαλί δίτρουλη εκκλησία της Υπαπαντής και το ψηλό καμπαναριό, που στέκεται δίπλα της σαν τζέντλεμαν, συνοδευόμενα από το μύθευμα μιας εικόνας που μετακινήθηκε μόνη της, παραβιάζοντας τους νόμους της Φυσικής, για να υποδείξει στους ανθρώπους την τοποθεσία κατασκευής της εκκλησίας. Την ιστορική, αναπαλαιωμένη ροζ υδατοδεξαμενή και μια σειρά από κτίσματα που χρηματοδότησε ο Συγγρός προ αμνημονεύτων ετών και μέχρι σήμερα διατηρούν το πιο μοιραίο βλέμμα (πρώην σχολεία που πλέον στεγάζουν το Μουσείο Παξών, το Ιστορικό Αρχείο κ.ά.). Εξίσου εντυπωσιακή με τα αξιοθέατα είναι και μια ματιά στα ονόματα των παραλιών της ανατολικής ακτογραμμής, που ηχούν σαν... κρεσέντο ανατριχίλας! Εντάξει, το Κλωνί-Γουλί, το Καμίνι, η Κακιά Λαγκάδα. Πού να βρω, όμως, το σθένος να βουτήξω στην Πνιγμένη; Λίγο πιο πάνω, ευτυχώς, η θάλασσα γλυκαίνει, γίνεται Κήπος και Κηπιάδι.

Οι Παξινοί; Εχουν τον δικό τους τρόπο να αντιμετωπίζουν την πραγματικότητα. Επί μία ώρα καθισμένη σε καφενείο της Λάκκας, βλέπω έναν ηλικιωμένο Αγγλο να πιάνει το τραπεζάκι απέναντί μου, να παραγγέλνει την πρωινή του μπίρα, παραδίπλα τη Μαριάνθη και την Ιωάννα, δύο δίχρονα κοριτσάκια με καστανά μπουκλάκια, να παίζουν με τα ποδήλατά τους, η Ιωάννα να τραβάει τα μαλλιά της Μαριάνθης, η Μαριάνθη να μένει άγαλμα, να τις τρώει, να επεμβαίνει η γιαγιά, ο Αγγλος να τελειώνει τη δεύτερη μπίρα του και να φεύγει, και ο ξεναγός μου ακόμα να μην έχει φανεί! Εκτός από την επιβεβαιωμένη (!) ραθυμία τους στα ραντεβού, λοιπόν, η αλήθεια είναι ότι οι ντόπιοι φαίνονται ιδιόρρυθμοι. Πώς να μην είναι; Ζουν σε ένα μινιόν νησί με μοναδική απασχόληση τον τουρισμό, το χειμώνα ολομόναχοι τρώγονται με τα ρούχα τους, το καλοκαίρι τρώνε μια ανάστροφη από το πλήθος που απαιτεί τρίμηνο πάρτι! Η διαφορά ανάμεσα στις δύο εποχές είναι μεγάλη...

Η καθημερινή τριβή σε ένα τόσο μικρό μέρος λειτουργούσε, μάλιστα, επί χρόνια αποτρεπτικά ως προς το να υλοποιηθεί το σχέδιο μιας ντόπιας ναυτιλιακής εταιρείας (ιδέα που κυκλοφορεί από τη δεκαετία του ’80) - παρ’ όλα αυτά, έξω από το κτίριο συνελεύσεων του δημοτικού συμβουλίου διαβάζω σκόρπιες φράσεις μιας ανακοίνωσης σχετικά με την «παρουσίαση μελέτης για την αγορά καραβιού παξινών συμφερόντων από εταιρεία κατοίκων του νησιού», υπογεγραμμένη από την «προσωρινή επιτροπή». Η ιδέα είναι όλοι οι Παξινοί, ανάλογα με τις δυνατότητες του καθενός, να χρηματοδοτήσουν ένα σύγχρονο φεριμπότ που θα συνδέει τους Παξούς με την Ηγουμενίτσα και, βέβαια, να αποκομίσουν συλλογικά και τα ανάλογα κέρδη. Ξανάνοιξε, λοιπόν, το πορτάκι και μακάρι η θεωρία να γίνει αυτήν τη φορά και πράξη.

Τι άλλο μένει να ειπωθεί για το νησί; Aνήκει στο Natura, μία προς μία κάθε βενετσιάνικη ελιά του είναι προστατευμένη από επίδοξους «ξυλοκόπους» (με μια διάταξη προ Natura) και κουμαντάρεται από μια δημοτική αρχή που δείχνει να παίρνει στα σοβαρά τον εαυτό της (με το πρόγραμμα των ευρωπαϊκών Πολιτιστικών Χωριών, τη δραστηριοποίηση ηλικιωμένων μέσω του προγράμματος Ανκίζε, τη στήριξη του Διεθνούς Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής Παξών κ.ά.).

Αρκετά, όμως, με όλα αυτά. Ωρα για μπάνιο! Στο δρόμο για το Λεβρεχιό, μια βοτσαλόστρωτη παραλία με πουπουλένια θάλασσα, ακούμε «Ράδιο Λευκάδα», ενώ ένας εκ των παρευρισκομένων ανασύρει από τη μνήμη του ξεχασμένες ιστορίες για φυγάδες πολυτελείας, όπως τον βιομήχανο όπλων Φιόκι, που βρήκαν καταφύγιο σε σκιερές και απόμερες γωνιές, ανάμεσα στα λιόδεντρα των Παξών, κυνηγημένοι ανηλεώς από τη Μαφία. Κάποτε...

Μια ματιά στην ιστορία

Οι Παξοί είναι ένα σταυροδρόμι κατακτήσεων· κάθε κραταιά δύναμη έχει περάσει από το νησί για να αφήσει την πινελιά της... Πιο συγκεκριμένα: οι Παξοί κατακτώνται από Βενετσιάνους και μεταβιβάζονται σε πρίγκιπες και βαρώνους ως τιμάριο (1386 μ.Χ.). Οι συμμαχικοί στόλοι Ισπανών, Ενετών και Πάπα ναυμαχούν και νικούν πανηγυρικά τους Τούρκους προ των Παξών (1537), όμως προκειμένου να εκδικηθεί ο Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα λεηλατεί άγρια το νησί, «δεν μένει λίθος επί λίθου...». Υπό την ηγεσία του ναυάρχου Λουτσαλή Πασά (1571), πραγματοποιείται νέα σφαγή και όσοι Παξινοί γλιτώνουν εγκαθίστανται στα Διαπόντια νησιά. Οι Ενετοί παραδίδουν για μία διετία τα Επτάνησα στους Δημοκρατικούς Γάλλους (1797) και κατόπιν αυτού (1800) τα Επτάνησα ανακηρύσσονται Δημοκρατία, υπό τα βλέμματα σουλτάνου και Ρωσίας. Οι Αγγλοι παραχωρούν σύνταγμα και θέτουν τα Επτάνησα υπό την προστασία τους (1817) - και παρότι η τελευταία το απαγορεύει, οι Παξινοί παίρνουν τελικά μέρος στην Επανάσταση του 1821, με πρωτεργάτη των 23χρονο μπουρλοτιέρη Γεώργιο Ανεμογιάννη.

Στη γαλανή θάλασσα των Αντίπαξων

Δεκατρία λεπτά με ταχύπλοο από τον Γάιο απέχουν οι Αντίπαξοι, ένα μικροσκοπικό νησί 3 τ.χλμ. με γαλάζια νερά, αμπελώνες που βγάζουν βαρύ κρασί, δύο παραλίες στις οποίες κάνουν στάση τα σκάφη που ξεκινούν από τους Παξούς (Βουτούμι με βότσαλο και Βρίκα με άμμο) και μερικές αδέσποτες πάπιες που όλη την ώρα γκρινιάζουν και μας παίρνουν τα αυτιά! Αυτά είναι τα γενικά χαρακτηριστικά του νησιού. Τι παραπάνω είναι οι Αντίπαξοι; Μια φαντασίωση...

Η ενσάρκωση ενός επίγειου παραδείσου. Τέτοιου είδους φαντασιώσεις αρέσουν στους περισσότερους από εμάς, κάποιοι όμως... παραενθουσιάζονται και καταλήγουν να μην τις ζουν, αλλά να τις καταπίνουν! Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο οι τουρίστες ξεκοκαλίζουν τους Αντίπαξους α λα αμερικανικά, όπως ένα ζουμερό μπέργκερ· καταφθάνουν από όλο τον κόσμο, αμέτρητοι, ανυπόμονοι, μετατρέπουν τη θάλασσα σε πάρκινγκ σκαφών και τις παραλίες σε λουρίδες από ξαπλωμένα σώματα. Προτιμήστε να περάσετε από το πανέμορφο αυτό νησί με τις λευκές παραλίες και την παγωμένη θάλασσα στις αρχές ή στα τέλη της σεζόν.

Από άρθρο της εφημερίδας "Καθημερινή" με τίτλο: "Παξοί: Bουτιές σε κρυστάλλινα νερά"